Club had liefst vijftig jaar een honkbalteam
ONDER
ajaxlife
24-03-2017 M.9J
Hoe zat dat ook
alweer? Je kunt deze
vraag loslaten op
allerlei gebeurtenis
sen rondom Ajax. Wij
gaan op zoek naar het
antwoord. In deel 15:
hoe zit het met Ajax'
honkbalteam van wel
eer?
ONDER DE LOEP -f Q
Drie slag, vier wijd bij Ajax
DOOR DAVID ENDT
De historie van Ajax vermeldt dat
in 1921 in Ajaxkringen voor het
eerst 'Drie Slag, Vier Wijd' als
motto werd gehanteerd. Honkbal
dus, de sport die in die jaren in de
Verenigde Staten de harten van de
sportliefhebbers sneller liet klop
pen. Ajaxlid Daan Roodenburgh
(in later jaren de architect van sta
dion De Meer) organiseerde op
24 juli 1921 een demonstratiewed
strijd tussen een negental van Ajax
en dat van Hercules.
De voetballers kregen de smaak
te pakken, Ajax schreef zich bij de
NHB (Nederlandse Honkbal Bond)
in en was vrijwel meteen succesvol.
In 1924 kroonde Ajax zich tot honk
balkampioen van Nederland. Oké,
de competitie had niet veel om het
lijf, er waren vijf deelnemers, maar
toch.
Perfect
Honkbal groeide en Ajax bleef het
goed doen, met kampioenschappen
in 1928, 1942 en ook nog eentje
vlak na de oorlog, in 1948. Voetbal
en honkbal bleek een perfecte com
binatie, al was de motivatie om te
honkballen niet dat je er een betere
voetballer zou worden. De thuis
wedstrijden werden in de beginjaren
meestal op het veld vóór het stadion
gespeeld en een enkele keer zelfs in
De Meer.
Na de invoering van het betaald
voetbal daalde de honkbalanimo,
al werd er op jeugdniveau (waar
de zomerpauzes langer waren) nog
steeds fanatiek gehonkbald. En
dus deed ook Cruijff als jochie van
negen, tien jaar mee. Vaak deed hij
dat met oudere jongens want de
honkbalteams moesten enigszins
geïmproviseerd worden samenge
steld.
Zeer bekend is de foto van een
Ajaxhonkbalteam vol jeugdige
kereltjes waar Cruijff het 'harnas'
van de catcher draagt. De rol van
catcher vereiste misschien wel het
meeste in- en overzicht, zowel in
offensief als defensief opzicht. De
catcher moet het spel lezen, com
municeren met in de eerste plaats
de werper, slim anticiperen of rea
geren op zich openbarende of ont
wikkelende situaties.
Een andere 'Johan' van grote
faam, Johan Neeskens, was ook een
voortreffelijk honkballer. Gebo
ren en getogen in Heemstede,
tegen honkbalhoofdstad Haarlem
aan, speelde Neeskens zowel in
het Nederlands honkbalteam als
in de voetballende Uefa-jeugd.
Toen De Nees in 1970 de overstap
van RCH naar Ajax maakte, was
het natuurlijk uit met de honkbal-
pret.
Teken
Dat de honkbalafdeling van Ajax
in 1972 werd opgeheven, was een
teken van de tijd. De uitdijende
voetbalcompetities, ook op jeugd-
niveau, zorgden ervoor dat de
honkballers van Ajax vaak geen
'voetballers' meer waren.
Het honkbalteam speelde al
vele jaren niet meer op het hoog
ste niveau, maar in de zogenaamde
Overgangsklasse. Op het hoog
tepunt van Ajax' voetbalhistorie
stierf de honkbalverenging na vijf
tig jaar een stille dood door de fusie
met het Diemense Giants.
Wat blijft zijn de fraaie plaat
jes van honkballende Ajacieden op
zomerse dagen in prachtige tenues,
als bewijs dat honkbal bij Ajax in de
clubhistorie iets meer was dan een
los zinnetje.
Losse zinnetjes maken soms heel
wat los. Zeker wanneer zo'n zin
netje staat in een veelgelezen boek
als de biografie van Johan Cruijff,
opgetekend door Jaap de Groot.
Tussen de vele oneliners, gevleu
gelde teksten en tegelspreuken zat
één opmerking, dat losse zinnetje
dus, die zowel in binnen- als bui
tenland aandacht trok.
Het ging slechts indirect over
voetbal, maar droeg wel een bre
dere boodschap. Cruijff sprak over
de waarde van het beoefenen van
meerdere sporten en presenteerde
het honkbal als de sport van waaruit
hij het inzicht en overzicht in zijn
uiteindelijk favoriete sport, voetbal
natuurlijk, kreeg aangereikt.
Honkbal is verre van alleen
het aangooien van of het raken
van de bal met het slaghout: het is
een tactisch, strategisch spel waar
elk moment van onachtzaamheid
genadeloos wordt afgestraft.
Juist de schijnbare kalmtemo-
menten in een honkbalwedstrijd
zijn uitermate misleidend. Het
vanuit alle posities in de gaten
houden van acties, handelingen,
bewegingen en zelfs bedoelingen
is bij honkbal een must. Of Cruijff
meteen al besefte dat zijn bijna
absurde vermogen om situaties te
herkennen en daar op in te spelen
dankzij honkbal was ontstaan, is
de vraag. Het zal voortschrijdend
inzicht zijn geweest, maar interes
sant is het alleszins.
Braak
Dat Cruijff in zijn jeugdjaren niet
alleen voetbalde maar ook honk
balde, is geen scoop. Zoals ook als
bekend mag worden verondersteld
dat Cruijff zijn honkbal bij Ajax
speelde. En daar raken we een
inmiddels bijna onder het stof ver
dwenen item aan. Ajax als honkbal
club, het is moeilijk voorstelbaar.
Tegenwoordig eist voetbal
alle tijd op, en is er domweg geen
ruimte om een honkbalcompetitie
te spelen. In een ver verleden was
dat anders. De voetbalcompetities
begonnen halverwege september
en eindigden aan het eind van het
voorjaar. De zomermaanden lagen
braak om andere sporten te beoefe
nen. Atletiek, de moeder der spor
ten, was een prachtig alternatief om
lijf en leden soepel te houden. Veel
Ajacieden deden in clubverband
aan atletiek, zoals er ook cricket
werd gespeeld.
Een jonge Johan Cruijff, in 1961, als catcher (links vooraan).
Ajax' honkbalploeg speelde ook in De Meer, zoals hier in 1953. Het latere bestuurslid André Kraan haalt uit.
